Varsayım Haritalama — Assumption Mapping

30 sn özet

Varsayım haritalama, bir ürün fikrinin başarılı olması için doğru olması gereken kabulleri görünür kılar ve araştırma önceliğini belirlemeye yardımcı olur. İngilizce karşılığı Assumption Mapping’dir. Ekip, her kabulün yanlış çıkmasının etkisini ve onu destekleyen mevcut kanıtı değerlendirir. Önemi yüksek, kanıtı zayıf varsayımlar erken ele alınır. Amaç, belirsizlikleri bir tabloda toplamakla sınırlı değildir. En kritik kabulün hangi gözlem veya deneyle sınanacağını ve sonuçların yatırım kararını nasıl değiştireceğini belirlemektir. Böylece kolay işler ilerlerken temel belirsizliklerin gözden kaçması önlenebilir.

Neden önemli?

Bir ekip yeni ürün fikrini anlatırken çözümün çalışacağını varsayan birçok cümle kurabilir. Müşterinin veri paylaşacağı, çalışanların yeni akışı benimseyeceği, mevcut sistemlerin bağlantıya izin vereceği ve işletmenin hizmet için ödeme yapacağı düşünülebilir. Bu kabuller konuşulmadığında geliştirme planının kesin parçaları gibi görünür.

Oysa aynı ürün, birbirinden bağımsız nedenlerle beklenen sonucu vermeyebilir. Teknik olarak çalışan çözüm kullanılmayabilir. Kullanılan çözüm için ödeme isteği oluşmayabilir. Müşteri değer alsa da hizmeti sunmanın maliyeti şirket açısından sürdürülemeyebilir. Her belirsizliği aynı anda çözmeye çalışmak pahalıdır; hangisinin önce ele alınacağını belirlemek gerekir.

Yönetici açısından varsayım haritalamanın katkısı, yatırımın dayanağını açıklığa kavuşturmaktır. “Bu ürün başarılı olacak” ifadesi yerine hangi koşulların gerçekleşmesi gerektiği konuşulur. Bütçe talebi, kritik kabul ve onu sınayacak çalışma üzerinden gerekçelendirilebilir. Elde edilen kanıt, yatırımı artırmayı veya yaklaşımı değiştirmeyi destekleyebilir.

Junior bir iş analisti veya ürün sahibi açısından yöntem, gereksinimlerin altında saklanan kabulleri bulmaya yardımcı olur. Örneğin otomatik bildirim gereksinimi, bildirimin doğru kişiye ulaşacağı ve o kişinin müdahale yetkisine sahip olduğu varsayımlarına dayanabilir. Ekranın tasarımı kadar bu kabullerin geçerliliği de araştırılmalıdır.

Terim nedir?

Varsayım, kararın dayandığı fakat henüz yeterli kanıtla desteklenmemiş kabuldür. Haritalama ise bu kabulleri önem ve kanıt açısından karşılaştırarak araştırma sırasını tartışılabilir hâle getirir. Kullanıcı ihtiyacı, kullanım davranışı, teknik koşullar ve ekonomik sonuçlar farklı varsayım alanları olabilir.

Önem, kabul yanlış çıktığında ürün yaklaşımının ne kadar etkileneceğini anlatır. Bir düğmenin yerleşimi değiştirilebilir; müşterinin gerekli veriyi paylaşmaması ise bütün çözümün yeniden düşünülmesini gerektirebilir. Bu nedenle geliştirilmesi zor olan konu her zaman en önemli varsayım değildir.

Kanıt gücü, kabulü destekleyen bilginin niteliği ve ilgili kullanım koşullarına uygunluğudur. Ekip görüşü, müşteri ifadesi, gözlenen davranış ve gerçek kullanım sonucu farklı bilgiler sunar. Daha fazla görüşme yapılması tek başına güçlü kanıt anlamına gelmez; katılımcıların kim olduğu ve hangi sorunun araştırıldığı da önemlidir.

Harita genellikle iki eksen üzerinden değerlendirilir: önem ve mevcut kanıt. Önemi yüksek, kanıtı zayıf kabuller ilk araştırma adaylarıdır. Önemi yüksek, kanıtı güçlü kabuller ise dayandıkları koşullar değiştiğinde yeniden incelenebilir. Daha düşük önemdeki konuların araştırılması ertelenebilir; bu ertelemenin gerekçesi kaydedilmelidir.

Yerleştirme, kesin bir matematiksel sonuç gibi sunulmamalıdır. Ekip üyeleri aynı kabulün önemini farklı değerlendirebilir. Tartışma, hangi bilginin eksik olduğunu ve hangi sonuçtan endişe edildiğini görünür kılar. Kanıtın tarihini ve kapsamını belirtmek değerlendirmeyi daha anlaşılır hâle getirir.

Varsayımlar birbirine de bağlı olabilir. Kullanıcının bir öneriye güvenmesi için verinin güncel olması gerekebilir. Veri güncelliği araştırılmadan güven sorunu hakkında sonuç çıkarmak yanıltıcı olabilir. Haritalama sırasında bu bağımlılıklar dikkate alınmalı; test sırası yalnızca kartların konumuna göre belirlenmemelidir.

Seçilen varsayım sınanabilir bir ifadeye dönüştürülür. “Kullanıcılar sistemi sever” fazla geniştir. Belirli bir kullanıcı grubunun belirli koşullarda hangi davranışı göstereceği yazılmalıdır. Ardından uygun yöntem ve karar ölçütü belirlenir. Sonuç geldikçe kanıt değerlendirmesi güncellenir; bir kabulün desteklenmesi diğer bütün kabulleri doğrulamaz.

Gerçek vaka: Buffer’ın ilgi ve fiyat tepkisini ayrı sınaması

Joel Gascoigne, Buffer’ın 16 Şubat 2011 tarihli yazısında gönderi zamanlama fikrinin erken dönemini anlatır. Kodlamaya başladıktan sonra iş fikrini henüz sınamadığını fark etmiş ve geliştirmeyi durdurmuştur. Önce fikri açıklayan basit bir sayfa düzeniyle insanların ilgisini araştırmıştır.

Bazı ziyaretçiler e-posta adreslerini bırakmış ve geri bildirim vermiştir. Gascoigne daha sonra akışa fiyat seçeneklerinin bulunduğu bir sayfa eklemiştir. Böylece ziyaretçinin fiyatı gördükten sonra devam edip etmediği ve hangi planı seçtiği izlenmiştir. Bazı ziyaretçiler ücretli planlara tıklayınca çalışan ürünün ilk sürümünü geliştirmeye geçmiştir.

Bu davranış, varsayımları ayrı ele alma örneği olarak yorumlanabilir: Fikre ilgi duymak ile fiyat seçeneğine tepki vermek farklı kabullerdir. Ancak kaynak resmî bir varsayım haritası kullanıldığını söylemez. Ücretli plana tıklamak da gerçek ödeme davranışıyla eşdeğer değildir.

Kaynak, ilk ödeme yapan müşterinin ürün yayımlandıktan sonra geldiğini ayrıca belirtir. Bu ayrım, erken deneyden elde edilen kanıtın sınırını gösterir. Vakadan çıkarılabilecek ders, tek bir olumlu tepkiyi bütün iş modelinin doğrulanması saymadan bir sonraki kritik soruya geçmektir.

Kaynak: Buffer, Joel Gascoigne, “Idea to Paying Customers in 7 Weeks: How We Did It”, 16 Şubat 2011.

Varsayımsal örnek: Sipariş gecikmesi tahmin hizmeti

Bir girişim, mağazalara sipariş gecikmesini önceden bildiren hizmet sunmak istiyor olsun. Ekip otomatik tahmin sistemi geliştirmeyi planlıyor. İlk toplantıda fikrin dayandığı kabuller ayrı ayrı yazılıyor.

Mağazalar gerekli sipariş bilgisini paylaşacak. Veriler gecikme ihtimalini değerlendirmek için yeterli olacak. Operasyon çalışanları bildirimi zamanında görecek. Bildirim sonrasında etkili müdahale yapılabilecek. Şirketler bu fayda için ödeme yapacak. Hizmetin veri ve destek maliyeti sürdürülebilir olacak.

Ekip, müdahale edilebilirliği önemli ve kanıtı zayıf bir kabul olarak değerlendirsin. Gecikme önceden bilinse bile mağazanın değiştirebileceği bir şey yoksa önerilen fayda sınırlanabilir. Bu nedenle ilk çalışma kapsamlı tahmin motoru kurmak yerine geçmiş gecikmeleri ve operasyon müdahalelerini incelemek olabilir.

Ardından sınırlı bir çalışma yürütülebilir. Uzmanların hazırladığı risk değerlendirmeleri müşteriye sunulur; insan tarafından hazırlandığı açıklanır. Çalışanların hangi uyarıda ne yaptığı ve müdahalenin neden mümkün olmadığı kaydedilir. Bu çalışma teknik tahmin başarısını sınamaz; müdahale davranışına ilişkin bilgi üretir.

Sonuçlar etkili müdahalenin mümkün olduğunu desteklerse veri yeterliliği ve otomasyon doğruluğu araştırılabilir. Desteklemiyorsa uyarının zamanı, hedef kullanıcı veya sunulan hizmet yeniden değerlendirilir. Örnekte herhangi bir doğruluk oranı, tasarruf veya gelir sonucu varsayılmamıştır.

Yaygın 3 hata

Yapılacak işleri varsayım olarak yazmak

“Bildirim ekranı geliştirilecek” bir görevdir. “Kullanıcı bildirimi görüp müdahale edebilecek” ise araştırılabilir bir kabuldür. Her görev için hangi kabulün doğru olması gerektiğini sorun.

Kolay sınanabilen konuyu en kritik konu sanmak

Bir tasarım ayrıntısını test etmek hızlı olabilir. Ancak veri erişimi veya ödeme davranışı daha belirleyici olabilir. Önceliği testin kolaylığıyla birlikte yanlış çıkmanın etkisine göre değerlendirin.

Her olumlu sonucu kesin doğrulama saymak

Görüşme, tıklama ve gerçek kullanım aynı soruya cevap vermeyebilir. Kanıtın hangi kabulü desteklediğini yazın. Bulguların kapsamadığı müşteri gruplarını ve koşulları belirtin.

Mini uygulama/şablon

Bir ürün fikri için şu alanları doldurun:

Varsayım: Hangi kabulün doğru olması gerekiyor?
Hedef grup ve koşul: Bu kabul kimler ve hangi durumlar için geçerli?
Önem: Yanlış çıkarsa hangi karar değişir?
Mevcut kanıt: Hangi bilgi kabulü destekliyor?
Kanıtın sınırı: Hangi noktalar henüz bilinmiyor?
Bağımlılık: Önce hangi başka kabul araştırılmalı?
Yöntem: Hangi gözlem veya deney uygun?
Karar ölçütü: Hangi bulguda devam edecek veya değiştireceğiz?
Sorumlu ve gözden geçirme: Öğrenmeyi kim takip edecek, ne zaman değerlendireceğiz?

En önemli ve en az desteklenen kabullerden başlayın. Deney sonunda haritayı güncelleyin. Bulguların ürün kapsamını veya yatırım sırasını nasıl değiştirdiğini kaydedin.

İlgili terimler

Ürün Keşfi, Problem Keşfi, Minimum Uygulanabilir Ürün, Deney Tasarımı, Doğrulanmış Öğrenme, Teknik Yapılabilirlik, Değer Önerisi, Ürün-Pazar Uyumu, Önceliklendirme, Birim Ekonomisi